Raporty wysyłamy do 10 dnia następnego miesiąca.

Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii

Sekcja Obserwacji Słońca


2020-06-02    Czas UT: 04:05 (Data juliańska: 2459002.670)
P= -14.83°   Bo= -0.50°   Lo= 210.56°   Carr. Rot 2231
Przejdź do generatora efemeryd
ARTYKUŁY

Moje słoneczne plamy 03-09-2012 rok
06-02-2020 Janusz Bańkowski

Na tarczy słonecznej widać zwarty układ grupy słonecznej. Cały ten obszar wypełniają liczne plamy i plamki kiedy się tak przypatrzymy zauważmy, że posiada ona wspólny półcień . W tym układzie musiało dość do ciekawej konstrukcji samego pola magnetycznego. Fot. J. Bańkowski. [...]

ARTYKUŁY

Historia lotów kosmicznych Słońca cz.2
06-01-2020 Janusz Bańkowski

W sierpniu 2018 roku NASA wysłała sondę Parker Solar Probe cel badawczy naszej macierzystej dziennej gwiazdy. W grudniu 2024 roku zbliży się do Słońca na odległość 8,8 jego promieni. Zapewne sonda prześle nam cenne nowe naukowe informacje o naszej gwieździe, które jeszcze nie posiadamy. Poniżej tabela historycznych lotów badawczych Słońca cz. 2.   [...]

ARTYKUŁY

Tabela cz. 1 lotów badawczych Słońca.
03-01-2020 Janusz Bańkowski

W sierpniu 2018 roku NASA wysłała sondę Parker Solar Probe cel badawczy naszej macierzystej dziennej gwiazdy. W grudniu 2024 roku zbliży się do Słońca na odległość  8,8  jego promieni. Zapewne sonda prześle nam cenne nowe naukowe informacje o naszej gwieździe, które jeszcze nie posiadamy. Poniżej tabela historycznych lotów badawczych Słońca cz. 1. [...]

ARTYKUŁY

Podsumowanie 2019 Roku
30-12-2019 Tadeusz Figiel

Pomału dobiega końca rok 2019. Dla jednych był dobry, dla innych nie. Dla mnie osobiście ten rok był bardzo smutny, a dla sekcji, którą od 2012 roku prowadzę rok był znakomity. Co udało się, a co nie udało się do końca przeprowadzić? Zacznijmy jednak od początku. Naszym priorytetem już od lat jest wydanie kalendarza astronomicznego. Niestety w tym roku nie udało nam się go wydać. W pierwszym kwartale 2019 roku powstała wersja elektroniczna, bez większej korekty. Niestety na dopieszczenie zabrakło czasu. Potem skupiałem się na pisaniu do Uranii i przygotowywaniu II Zjazdu SOS PTMA. Jak wiemy zjazd się odbył i mimo, iż nie uczestniczył w nim prezes PTMA to osiągnęliśmy pełen sukces. Niektórzy uczestnicy twierdzili, że był zbyt ambitny i nie było czasu na luźne rozmowy. To we wrześniu a w październiku dokładnie piątego października w Krakowie odbywał się uroczysty jubileusz 100 lecia PTMA, na który pojechaliśmy wraz z kolegami z O/Poznań: Łukaszem, Przemkiem i Kingą. O tym co się tam działo możemy przeczytać w ostatnim numerze Uranii z tego roku oraz z postu poniżej. Nie powinienem się chwalić ale zostałem odznaczony złotą odznaką PTMA właśnie z okazji Jubileuszu. Kończąc to krótkie podsumowanie życzę wszystkim tutaj zaglądającym, członkom SOS PTMA, sympatykom naszej sekcji i grupie fb SOS PTMA Szczęśliwego Nowego Roku. [...]

ARTYKUŁY

Słońce dnia  20-10-2019 rok godz.06:30 UTC  nr  18/207/paź/1266
20-10-2019 Janusz Bańkowski

  Długi okres bez grup  słonecznych czyni jego powierzchnię monotonią   pod względem wizualnym, liczba Wolfa w takim przypadku jest jedna R=0.  fot. J. Bańkowski teleskop Sky-W 90/900. [...]

ARTYKUŁY

Przekazanie części książek Bibliotece Publicznej w Ryczywole
19-09-2019 Tadeusz Figiel

Skoro miały się kurzyć niech komuś jeszcze się przydadzą. Dzisiaj przekazałem Bibliotece Publicznej w Ryczywole część moich książek z astronomii zakupionych jeszcze w ubiegłym wieku. [...]

ARTYKUŁY

II Zjazd SOS PTMA
16-09-2019 Tadeusz Figiel

Jesteśmy przede dniu II Zjazdu naszej sekcji słonecznej. Zjazd ten odbędzie się tym razem w Piwnicach i Truszczynach. Jeśli chodzi o Piwnice to nikomu nie trzeba tłumaczyć, natomiast Truszczyny to miejsce gdzie funkcjonuje obserwatorium Roberta Szaja, które mamy zamiar w tym roku zwiedzić. Oczywiście wszystko zostało prędzej umówione z właścicielem posiadłości. Zjazd został podzielony na dwa etapy:  w pierwszym wygłoszone zostaną prelekcje naukowców i miłośników zakończone grillem, w drugim wyjazd do Truszczyn. Tam zwiedzanie i prelekcja Roberta na temat ostatniego zaćmienia Słońca. W dniu prelekcji ze znanych naukowców obserwatorium w Piwnicach wystąpią: Sebastian Soberski, Maciej Mikołajewski, Eugeniusz Pazderski i Grażyna Gawrońska. Szczegółowy plan prelekcji zamieściłem na grupie zamkniętej fb uczestników zjazdu oraz na mojej stronieAstrotafig Ogółem będzie około 30 osób uczestniczących w zamkniętym II Zjeździe SOS PTMA. Z zaproszonych gości będą Andrzej Pilski- I koordynetor sekcji, Adam Derdzikowski przedstawiciej Towarzystwa Obserwatorów Słońca, oraz Maciej Polak z firmy Tempoprint, która przygotowała dla nas banner i identyfikatory      [...]

ARTYKUŁY

Słońce dnia 29-08-2019 rok godz. 07:30 UTC nr 25/170/sie/1229
29-08-2019 Janusz Bańkowski

Kolejna  43  moja obserwacja Słońca i nadal bez ośrodków aktywnych na jego powierzchni, tych wizualnych. Liczba Wolfa R = 0.  fot.  J. Bańkowski teleskop TN114/1000 (wytrawione lustro) filtr 1,25’’ żółty… Czy wiesz, że ??? ….Na początku i przez dłuższy okres historii  naszej ludzkości ogólne co wiedziano o Słońcu to jasna oślepiająca kula dająca ciepło , która przemieszczała się po ziemskim nieboskłonie. Dopiero upływa 200  lat kiedy zaczęto pojmować jego prawdziwa fizyczną naturę i zdawano sobie czym jest Słońce i jak w nim panuje przeogromna moc , energia i  siła…. .   [...]

ARTYKUŁY

Słońce – monitorowanie cz.(55/55).
30-04-2019 Janusz Bańkowski

Jeszcze pozostały dwa  efemerydalne kąty Bo i Lo pierwszy kąt jest kątem pod jakim widać jeden z biegunów od brzegu tarczy. Lo kąt ten określa nam długość heliograficzną południka Carringtona. Znając tylko pierwszy kąt, który już opisywałem, kąt P teraz nakładając na rysunek siatkę ortograficzną odczytamy bez przeszkód współrzędne heliograficzne palm słonecznych. Jeszcze jedną historyczną obserwację jaka wykonał i przedstawił 100 lat temu dokładnie w 1917 roku był E. Maunder wykres motylkowy wspomniany już w poprzednich postach poświęconym Słońcu. Jakby nie patrząc na nasze Słońce jest to ciekawy obiekt do wykonywania jego obserwacji. Nie jest to monologiczny obiekt na którym nic się nie dzieje. Oczywiście są okresy aktywności przypadające podczas jego minimum. Faktycznie w tych okresach to przez jakiś czas nic się nie wydarza. Oczywiście jest to zgubne twierdzenie ponieważ pod względem wizualnym tak to odbieramy. W przestrzeni kosmicznej umieszczona są sondy kosmiczne SOHO i SDO, które non-stop monitorują powierzchnię  Słońca. Nie tylko w zakresie wizualnym ale szeroko poza nim.  Obserwując wszechświat galaktyki, które znajdują się miliony lat świetlnych zasługują na bardzo szczególną uwagę. w ich centrach skrywają najskrytsze tajemnice nauki. Jest to jak  najbardziej słuszna prawda ale blisko nas 8,3 minut światła odległa od nas nasza życiodajna gwiazda. Wiemy o niej już bardzo dużo codziennie p[...]

ARTYKUŁY

Słońce – jej obrót Słoneczna cz.(54/55)
26-04-2019 Janusz Bańkowski

Słońca jako kula gazowa o ogromnych rozmiarów wiruje z prędkością obrotową od 25 do 28 dni i jego oś obrotu wokół której wiruje nachylona jest do płaszczyzny ekliptyki wynosi 82,45*. Takie nachylenie osi obrotowej  Słońca powoduje, że nieraz widoczny jest  jego biegun północny lub południowy. Zmiana widoczności biegunów jest opisywana w cudzysłowie ponieważ nikt nie zaobserwuje fizycznie północnego czy południowego jego bieguna wokół którego wiruje nasza dzienna gwiazda. Zmiana nachylenie biegunów Słońca dokonuje się co pół roku maksymalne odchylenie bieguna północnego przypada na dzień  8 września. Później sytuacja powoli się zmienia chowa się biegun północy wychyla się południowy. Maksymalne jego odchylenia 7,25* przypada 7 marca natomiast 7 grudnia i 8 czerwca oba bieguny ustawiają się na jednej linii. W sumie do wyznaczania współrzędnych heliograficznych poszczególnych plam wystarczy 8 siatek ze współrzędnymi. Obserwatorzy wyposażenie są w odpowiednie siatki ortograficzne  , którzy pokrywają tarczę słoneczna na ekranie rzutowanego obrazu. Cienkim rysikiem ołówka rysują zarys poszczególnych plam. Na podstawie wykonanego rysunku odczytują ich współrzędne heliograficzne tutaj dokładność wystarczająca jest do jednego stopnia. Każdy astronomiczny rocznik kalendarz astronomiczny podaje przy efemerydzie Słońca trzy na[...]

ARTYKUŁY

Słońce – długość heliograficzna cz.(53/55).
23-04-2019 Janusz Bańkowski

Nasze miłośnicze obserwacje naszej dziennej gwiazdy mogą podnieść większa rangę naukową kiedy wraz z pojawieniem się plam będziemy wyznaczać współrzędne heliograficzne.  Do tego rodzaju obserwacji służy układ współrzędnych. Długość heliograficzną oznaczona jest przez  λ szerokość β. Szerokość heliograficzna przez znak (+) oznacza półkulę północną (-) południową. Jeżeli chodzi o długość sprawa przedstawia się troszeczkę inaczej  mianowicie ta współrzędna jest od południka zerowego liczonego od 0* do 360*. Południk zerowy jego wartość 0,00* przyjęto z dniem 01 stycznia 1854 roku o godzinie 12,00 UTC. Tarcza słoneczna południkiem w tym momencie czasu podzielona była na dwie połowy. Południkiem zerowym niekiedy nazywany jest południkiem Carringtona angielskiego astronoma, który prawidłowo podał jego definicję.  Chodziło tutaj kiedy przyjęto na południk zerowy Słońca przechodził przez węzeł wstępujący w stosunku do jego równika.  Później zauważono, że południki odbiegają od normy. Dlaczego ? współrzędne heliograficzne grup plam słonecznych mimo, że znajdującym się w centrum tarczy słonecznej na jednym wspólnym południku po upływie 24-48 godzin maja inne wartości współrzędnych heliograficznej. Przyczyna jest prosta Słońce to ogromna kula gazowa materii o średnicy 1,4 mln km jej poszczególne warstwy szerokości heliograficznej wirują z rożna prędkością. Nasze S[...]

ARTYKUŁY

Słońce – powierzchnia plam cz.(52/55)
17-04-2019 Janusz Bańkowski

Obserwacja powierzchni plam ich zliczanie jest pod względem naukowym ciekawa ale niestety wymaga to pracochłonności i dokładności. Jeżeli będziemy wykonywać w sposób systematyczny i odpowiednio zestawimy to wykres powinniśmy otrzymać analogowy obraz wykresu do liczby Wolfa lub liczby aktywności plamo-twórczej. Powierzchniowy rozkład plam słonecznych może troszkę różnić od wykresu liczby Wolfa. Dlaczego ? każda plama jaka znajduje się na powierzchni Słońca swoje położenie zajmuje na kuli sferycznej. Z perspektywy obserwatora z Ziemi kiedy się pojawia luba chowa po drugiej stronie tarczy jej kształt przypomina owal – elipsę. Wówczas rzeczywiste realne jej rozmiary są trudne do ustalenia. Najbardziej prawdziwe rozmiary posiadają kiedy obserwator ustawiony jest do nich prostopadle, plama znajduje się w centrum tarczy. Dokonując jej pomiarów pod względem rozmiarowym otrzymujemy jak najdokładniejszy wynik. Natomiast dokonując pomiar plamy musimy również do niej zaliczyć obszar półcienia. Jeżeli palma jest przy wschodniej lub zachodnim brzegu tarczy słonecznej i jest w tym czasie w kształcie elipsy do jej rozmiarów powierzchni używamy tylko dłuższą półoś. Warto wrócić do historycznej obserwacji Słońca  jaką wykonywał w XVIII wieku angielski astronom A. Wilson w 1769 roku.  Zaobserwował on dość dużą plamę otoczoną dużym rozmiarem półcienia. Plama znajdowała się na wschodnim brzegu tarczy [...]

ARTYKUŁY

Słońce – określenie wielkości plam cz.(51/55)
15-04-2019 Janusz Bańkowski

Słońce – określenie wielkości plam  cz.(51/55) Wyznaczanie rozmiarów plam słonecznych ma ogromne znaczenie naukowego. Astronomowie w ten sposób wiedzą jaką powierzchnię tarczy zajmują. Obecnie pod względem naukowym astronomowie więcej uwagi kieruję na obserwację kierunkową wycinkową Słońca. Obserwacje poszczególnych dniach nie skupiają się na Słońcu jak całości tylko na jego wycinku skrawku tam gdzie zachodzą najciekawsze aktualne jego procesy. Chodzi tu o rozbłyski powierzchniowe, protuberancje, przemieszczanie się grupy słonecznej ruch  i ich  dynamikę. Tutaj rola miłośnika astronomii prowadzącego systematycznie obserwacje Słońca  jest ogromna. Astronomowie nie zajmują się Słońcem jako obiektem całościowym lecz dane o nim czerpią od miłośników astronomii. Powróćmy jednak do wyznaczenia rozmiarów poszczególnych plam. Najlepiej  jak już pisałem odrysować okrąg na papierze milimetrowym o średnicy 100 mm i dopasować jego rzutowany obraz do jego tarczy. Przy ogniskowej teleskopu 1000 mm i zastosowaniu okularu 20 mm ostry obraz otrzymamy umieszczając go w odległości 22 cm. Oczywiście znamy dokładnie średnice  naszej dziennej gwiazdy i przy rozmiarze tarczy 100 mm jeden milimetr w tej skali ma 13906 km. tj. ok. 14 tyś. km. Teraz licząc milimetry wzdłuż i wszerz danej plamy szybko ustalimy jej rozmiar. Miłośnicy astronomii mogą również korzystać już z gotowych wzorów tj. specja[...]

ARTYKUŁY

Słońce – metoda projekcyjna cz. (50/55)
11-04-2019 Janusz Bańkowski

Inna metodą obserwacji jak najbardziej bezpieczna jest obserwacja już wspomniana tzw. projekcyjna. Obraz Słońca rzucamy na ekran słoneczny wystarczy aby jego średnica wynosiła na ekranie 100-150 mm. Taki obraz tarczy słonecznej pokrywamy kartką papieru na którym narysowana cyrklem jest jego tarcza  równa jego średnicy jego tarczy rzucanego obrazu. Teraz cienkim  rysikiem ołówka rysujemy  i zaznaczamy zarys wszystkich plam wraz z ewentualnymi otaczającymi ich półcieniami. Początkowy obserwator zapewne będzie miał trudności z ustaleniem liczby grup słonecznych ale po pewnym czasie pokona tę trudność i bezbłędnie będzie je określał. Nie ma się tym co przyjmować ponieważ i tak jego obserwacja będzie miała wartość naukową. Dlatego na początek kiedy zaczniemy obserwować Słońce lepiej od razu wykonać obserwacje metodą projekcyjną wówczas już po wykonanej obserwacji jest więcej czasu na zliczenie plam i poszeregowanie ich w grupy. Obserwacja wizualną zazwyczaj prowadza doświadczeni obserwatorzy ale nie oznacza to, że na taką obserwację są tylko zdani. Chętnie równolegle drugim niezależnie teleskopem wykonują obserwację projekcyjną. Finałem każdej prowadzonej obserwacji jest wyznaczanie wspomnianej liczby Wolfa  R i aktywności plamo-twórczej SN. Nie są to ostatnie wyniki prowadzonych obserwacji Słońca. Miłośnik astronomii już bardziej zaawansowany może pokusić się o wyznaczenia rozmiaru i powierzchni samej plamy [...]

ARTYKUŁY

Słońce –współczynnik liczby Wolfa raz jeszcze cz. (49/55)
08-04-2019 Janusz Bańkowski

Powracając do samej liczby Wolfa R jest ona wyznaczona przez lunetę o średnicy 80 mm i ogniskowej 1100 mm.  Co z innymi przyrządami astronomicznymi o lepszych lub gorszych parametrach od tej co obserwował sam przez nią Rudolf Wolf. Wprowadzono jeszcze do wzoru literkę k jest współczynnik, który stanowi tzw. odpowiednią redukcję dla danego przyrządu obserwatora. Na wartość  względną liczby Wolfa wpływa kilka czynników zależnych i niezależnych od nas. Zależne czynniki to wielkość teleskopu i tak np. obserwując tarcze słoneczną większym teleskopem o większej średnicy niż luneta Wolfa jesteśmy w stanie dostrzec więcej ilości plam. Odwrotnie posiadając znacznie mniejszy przyrząd obserwacyjny zakres obserwacji to miej sza wartość liczby Wolfa. Niezależne czynniki to warunki obserwacyjne przede wszystkim przezroczystość atmosfery w miejscu dokonywania obserwacji. Wówczas należy stosować odpowiedni  współczynnik tak jakbyśmy dokonywali obserwację wzorcową luneta Rudolfa Wolfa. Oprócz tego w dzienniku obserwacyjnym m/n odnotowujemy w odpowiednich skalach jak widoczne jest Słońce czy faluje czy nie, jaka jest siła wiatru. Czy nasza obserwacja jest dokładna  czy też w sposób pobieżny ? Oczywiście to ma poważny wpływ na uzyskany końcowy wynik obserwacyjny. Obecnie dzienniki obserwacyjne są tak zbudowane, że w nich również odnotowujemy liczbę Wolfa jaka panuje aktywność słoneczna na półkuli półno[...]

<< 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Następna >>